Sociaal-emotionele ontwikkeling

Sociaal-emotionele ontwikkeling is één van de vier ontwikkelingsgebieden van kinderen, samen met de motorische ontwikkeling, de cognitieve ontwikkeling en de morele ontwikkeling. Het bestaat uit twee aspecten, namelijk:

Sociale ontwikkeling

Sociale ontwikkeling gaat over het krijgen van begrip voor anderen en het ontwikkelen van positief gedrag en vaardigheden ten opzichte van de medemens. Kinderen kennen omgangsregels en begrijpen relaties tussen mensen.

Emotionele ontwikkeling

Emotionele ontwikkeling wil zeggen dat kinderen leren om de gevoelens van zichzelf en anderen te begrijpen en om daar goed mee om te gaan. Een belangrijke menselijke vaardigheid! Dit wordt ook wel emotionele intelligentie genoemd.

De sociaal-emotionele ontwikkeling kent een aantal fasen gedurende de ontwikkeling, namelijk:

1. Eerste Adaptiefase
2. Eerste Socialisatie fase
3. Eerste Individuatiefase
4. Eerste Identificatiefase
5. Realiteitsbewustwording

De eerste tekenen van sociaal gedrag uit zich al bij baby’s van 6 weken oud (Eerste Adaptiefase): de eerste glimlach. De Eerste Adaptiefase en Socialisatie fase zijn belangrijk voor de basis voor een gezonde sociaal-emotionele relatie. In het eerste levensjaar leren baby’s de beginselen van de sociale omgang met zichzelf en met hun omgeving.

In de peuterfase, ook wel de Eerste Individuatiefase, spelen thema’s als fantasie, zelfbewustzijn, zelfstandigheid en het stellen van grenzen een grote rol bij sociaal-emotionele ontwikkeling. De rollen van ouders of verzorgers maar ook van leerkrachten zijn in deze fase belangrijk. Peuters identificeren zich met hun verzorgers en doen hen graag na.

De invloed van verhaaltjes en rolmodellen in kinderprogramma’s op televisie is hierbij ook groot. Spelenderwijs leren peuters welk gedrag bij welke rol hoort. Bijvoorbeeld door spel met sociale rollen, zoals vadertje en moedertje, ziekenhuis, draken en ridders.

Het is nog niet makkelijk voor een peuter om gevoelens om een ‘’normale’’ manier te uiten. Uitbundig gedrag komt dan ook regelmatig veel voor. Zo rond het vierde levensjaar kunnen kinderen beter omgaan met de eigen emoties en de verwachtingen van de omgeving. Zo zijn de belangrijkste stappen in de sociaal-emotionele ontwikkeling gezet.

Wil je jonge kinderen spelenderwijs helpen bij de ontwikkeling van emotionele en sociale vaardigheden? Een populair spel voor kinderen van 4 t/m 6 jaar is bijvoorbeeld het Babbelspel Junior.

Tijdens de basisschoolperiode (de Identificatiefase en Realiteitsbewustwordingsfase) ontwikkelen kinderen zich sociaal en emotioneel in een hoog tempo. Er is dan ook logischerwijs veel aandacht voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen.

In het basisonderwijs wordt (spelenderwijs) aandacht besteed aan sociale vaardigheden zoals: inzicht hebben in de ander, goed kunnen luisteren, aandacht hebben voor andermans gevoelens en conflicten en problemen oplossen. Eventuele verstoringen in de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen komen gedurende de basisschool periode aan het licht. Dit kenmerkt zich onder andere door onzekerheid, een laag zelfbeeld, angst of opstandig gedrag.

Ouders en leraren kunnen met behulp van diverse lesmethoden/leermiddelen inzicht krijgen en hulp bieden bij de sociale-emotionele ontwikkeling van kinderen. In onze categorie sociaal-emotionele ontwikkeling vind je materialen voor het oefenen van sociale vaardigheden en materiaal gericht op emoties of het zelfbeeld van een kind. Populaire leermiddelen zijn bijvoorbeeld het Ken je kwaliteiten - (jeugd)kwaliteitenspel, het EQ Babbelspel en het Ik ben STEENgoed bordspel!